Siadło Dolne – niezwykłe miejsce, intrygująca przeszłość

Widok ze stanowiska na dolinę OdryOd kilku lat prowadzimy badania na stanowisku wielokulturowym w Siadle Dolnym koło Szczecina. Postępująca zabudowa osiedla domów jednorodzinnych oraz życzliwość Inwestora pozwalają nam obejmować wykopami kolejne działki na wzgórzu położonym na krawędzi doliny Odry.

 

Stanowisko archeologiczne, jakie mamy możność badać w tenObiekt KPL z zachowanym in situ fragmentem naczynia sposób, ma charakter wielokulturowy – to znaczy, że miejsce to było w przeszłości wielokrotnie wykorzystywane przez człowieka. Najstarsze ślady jego obecności, datowane na okres neolitu, związane są z kulturą pucharów lejkowatych (KPL) i osadą jej ludności. Faza młodsza użytkowania stanowiska poświadczona jest przez cmentarzysko ciałopalne ludności kultury łużyckiej. Faza najmłodsza obejmuje relikty działań wojennych, np. min czy pułapek saperskich.

Stanowisko w Siadle Dolnym jest jednym z najciekawszych stanowisk neolitycznych naszegoPozostałość po wybuchu pułapki saperskiej (zaznaczona strzałką) regionu – nie tylko dlatego, że okres powojenny nie obfitował tutaj w terenowe badania archeologiczne poświęcone temu okresowi. W tym przypadku mamy bowiem do czynienia ze stanowiskiem położonym na zachodnim brzegu Odry, a więc w naturalny sposób związanym z ugrupowaniami neolitycznymi właściwymi dla obszaru obecnych Niemiec. Autopsja tego rodzaju materiałów oraz możliwość prowadzenia studiów porównawczych ma niebagatelne znaczenie dla zrozumienia procesu neolityzacji Pomorza Zachodniego.

Nasze badania w Siadle przyniosły też kilka odkryć, fascynacja którymi Naczynie KPLnie zakończyła się na etapie prac terenowych. Wśród nich można wskazać zachowane w całości naczynie gliniane, którego wypełnisko zostało następnie zbadane pod kątem zachowania szczątków jego pierwotnej zawartości.

Obiekt w trakcie eksploracjiJeszcze ciekawszym zabytkiem okazał się sztylet krzemienny, znaleziony w jednym z obiektów neolitycznych. Ekscytujący był już sam proces jego eksploracji, podczas której cierpliwość badaczy była wystawiona na poważną próbę: podjęcie zabytku było możliwe dopiero po metodycznym wyeksplorowaniu pierwszej połówki obiektu. Najważniejsze jednak, że nasza przygoda z poznawaniem tego przedmiotu nie zakończyła się z chwilą zakończenia prac wykopaliskowych. Równie ciekawe badania prowadzone były w zaciszu laboratorium.

Formalnie artefakt jest wiórowcem – narzędziem wykonanym na wiórze odbitym z rdzenia Sztylet krzemienny(większej, uprzednio przygotowanej bryły krzemienia). Jego ostateczne wykończenie polegało na opracowaniu krawędzi za pomocą retuszu, przy czym jedną część krawędzi zaopatrzono w retusz stromy, zatępiający naturalną krawędź wióra, natomiast na drugiej części występuje w retusz płaski, zaostrzający.

Nasi studenci szeroko korzystają z możliwości rozwijaniDokumentacja badań traseologicznycha zainteresowań własnych, dzięki czemu. Efektem takiej aktywności jest analiza traseologiczna zabytku z Siadła Dolnego, wykonana przez Panią Renatę Maj we współpracy z Panią dr Katarzyną Pyżewicz (Instytut Prahistorii UAM). Rozpoznanie mikrośladów zachowanych na powierzchni krzemienia pozwoliło na ustalenie sposobu wykorzystywania tego przedmiotu, a nawet na opisanie jego wyglądu i sposobu przechowywania.

Dzięki tym badaniom możemy powiedzieć, że rękojeść narzędzia była osłonięta rękojeścią, całość zaś przechowywano w pochewce wykonanej najprawdopodobniej ze skóry. Sam zabytek mógł więc wyglądać podobnie do lepiej zachowanych okazów z Europy Zachodniej:

Co najciekawsze, na zabytku nie stwierdzono obecności śladów użytkowania. W zestawieniu z wyraźnymi śladami jego przechowywania każe to zastanawiać się nad jego funkcją – być może inną od potocznie użytkowej. W szerszym zaś kontekście poświadcza to różnorodność form aktywności i zachowań realizowanych przez ludność neolityczną na stanowisku w Siadle Dolnym. Mamy więc nadzieję, że będziemy tam wracać.