Objazd naukowy Stralsund - Wismar - Lubeka

W dniach 18-19 maja 2015 roku odbył się objazd naukowy zorganizowany z ramienia Katedry Archeologii Instytutu i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego. Zgromadził on studentów archeologii, historii i etnologii, zainteresowanych dziejami historycznych prowincji południowego wybrzeża Bałtyku. Trasa objazdu koncentrowała się na trzech niemieckich miastach leżących na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego: Stralsundzie, Wismarze i Lubece. Nad realizacją i powodzeniem objazdu czuwali dr Marcin Majewski i dr Grzegorz Kiarszys.

Pierwszym celem wycieczki był Stralsund - hanzeatyckie miasto południowego wybrzeża Bałtyku, którego akt założenia pochodzi z 1234 r. W XIV w. miasto to było jednym z najpotężniejszych członków Hanzy. Po dotarciu na miejsce spotkaliśmy się z Gunnarem Möllerem, który oprowadził nas po niezwykle ciekawym Kulturhistorisches Museum Miasta Hanzeatyckiego Stralsund.

Wystawa, którą zwiedziliśmy mieści się we wnętrzu trzynastowiecznego klasztoru dominikańskiego św. Katarzyny. Zbiory zawierają liczne zabytki odnoszące się do wielu dziedzin ówczesnego życia społeczeństwa średniowiecznego Stralsundu, w tym chociażby liczne tkaniny, relikwiarze, rzeźby sakralne, przedmioty użytku codziennego takie jak naczynia klepkowe, przedmioty używane niegdyś przez rybaków i kupców hanzeatyckich, a nawet imponująca kolekcja mieczy. Udało nam się również zobaczyć najcenniejszy zabytek tego muzeum, a mianowicie oryginalny kubek z weneckiego szkła. Dalszym punktem objazdu było spotkanie z dr Burkhardem Kunklem, który był naszym przewodnikiem po następnym obiekcie sakralnym Stralsundu - kościele św. Mikołaja, którego budowę rozpoczęto w drugiej połowie XIII w. We wnętrzu mieliśmy okazję przyjrzeć się z bliska wielu ciekawym elementom architektury sakralnej oraz bogatemu wyposażeniu kaplic, które zachowało się do naszych czasów. Najważniejszymi zabytkami, które mogliśmy tam podziwiać były: gotycki Ołtarz Żeglarzy oraz gotycka figura św. Anny Samotrzeć, do której niegdyś podróżowały ogromne rzesze ludzi. Później mieliśmy przerwę obiadową oraz czas na indywidualny spacer, po którym udaliśmy się obejrzeć ruiny XIII-wiecznego zespołu klasztornego franciszkanów. Kolejnymi atrakcjami były liczne domy mieszczańskie powstałe w okresie od XIV do XVIII w., dom kata oraz największy obiekt sakralny w Stralsundzie - kościół Mariacki.

Po zwiedzeniu Stralsundu pojechaliśmy do Wismaru, który był finalnym miastem pierwszego dnia wycieczki. Po zameldowaniu się w schronisku młodzieżowym wyruszyliśmy zwiedzić centrum miasta. Mimo nieprzychylnej pogody spacer po rynku można uznać za udany, gdyż udało nam się obejrzeć relikty oraz wieżę kościoła Mariackiego - jedyną część obiektu, która przetrwała bombardowanie w trakcie II wojny światowej. Następnie podziwialiśmy również elewacje zewnętrzne kościoła szpitalnego św. Ducha. Kolejnym przystankiem był symbol Wismaru – renesansowy Wasserkunst, zaopatrujący miasto w wodę do 1897 roku. Pod koniec wybraliśmy się obejrzeć także trzynawową bazylikę pod wezwaniem św. Jakuba i zakończyliśmy wspólne zwiedzanie pod monumentalnym kościołem św. Mikołaja.

Następnego dnia po śniadaniu udaliśmy się w drogę do Lubeki, zwanej "Miastem Siedmiu Wież". W ikonografii już od średniowiecza podkreślano wysokie wieże pięciu kościołów gotyckich zdobiących panoramę tego miasta. Po dotarciu na miejsce przywitał nas mgr Mieczysław Grabowski, który przedstawił nam pokrótce historię średniowiecznej Lubeki. Następnie wspólnie udaliśmy się zwiedzać centrum miasta. Po drodze mieliśmy okazję przyjrzeć się pracy niemieckich archeologów, którzy prowadzili badania wzdłuż jednej z głównych uliczek prowadzących na rynek starego miasta. Tuż obok rynku mieści się kościół Mariacki, którego wnętrze również mogliśmy dokładnie obejrzeć. Był to jeden z pierwszych obiektów ceglanych gotyckiej architektury na tych terenach. Później udaliśmy się do muzeum św. Anny, mieszczącego się w starym zespole klasztornym augustianów. Spore zainteresowanie wzbudził eksponat szczególny, bardzo popularne dzieło sztuki XV-wiecznej – Ołtarz Męki Pańskiej autorstwa niderlandzkiego malarza Hansa Memlinga. Ostatnim punktem wspólnego zwiedzania miasta z mgr Grabowskim był symbol Lubeki - Brama Holsztyńska stanowiąca niegdyś część średniowiecznych fortyfikacji. Czas wolny wszyscy spożytkowali na posiłek, zakupy i indywidualne zwiedzanie miasta. Przed godziną 17:00 cała grupa uczestników wycieczki zebrała się przy autokarze, który następnie ruszył z powrotem do Szczecina.

Reasumując, objazd naukowy (18-19 maja 2015 roku) należy uznać za bardzo udany. Dał on wszystkim studentom możliwość odwiedzenia wielu bogatych obiektów architektury sakralnej miast hanzeatyckich. Podczas samych dwóch dni zwiedziliśmy łącznie dziesięć założeń sakralnych: trzy zespoły klasztorne, w tym dwa zagospodarowane jako muzea oraz jeden w stanie ruiny, a także siedem kościołów. Dzięki zaangażowaniu w przebieg objazdu trzech niemieckich badaczy, którzy oprowadzili nas po części obiektów, zwiedzanie było znacznie bardziej wartościowe. Dużym zaskoczeniem i nie lada atrakcją były bogato wyposażone wnętrza kościołów, których niestety nie jest nam często dane oglądać w obiektach tego typu na naszych ziemiach. Wiedza jaką znacznie poszerzyliśmy zwiedzając Stralsund, Wismar i Lubekę jest cenna zarówno dla historyków jak i archeologów, gdyż umożliwia znacznie bardziej rzetelne postrzeganie badanej przez nas przeszłości.