Dziedzictwo archeologiczne terenów leśnych - ochrona, promocja, turystyka

W dniu 18 października 2016 roku odbyła się konferencja naukowa poświęcona dziedzictwu archeologicznemu terenów leśnych ze szczególnym uwzględnieniem takich elementów jak jego ochrona, promocja i turystyka. Miejscem obrad był obiekt szkółki leśnej w Sułkowie, gm. Pełczyce (woj. zachodniopomorskie).

Organizatorami konferencji byli: Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa Oddział w Szczecinie, Polskie Towarzystwo Leśne Oddział w Szczecinie, Stowarzyszenie Lider Pojezierza (LGD), Stowarzyszenie WIR – Wiejska Inicjatywa Rozwoju (LGD).

Konferencję patronatem honorowym objęli: Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków, Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinie oraz Dyrektor Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego.

Spotkanie otworzył, witając gości, dr inż. Jerzy Data, Nadleśniczy Nadleśnictwa Choszczno. Krótko przybliżając uczestnikom zasady prowadzenia zrównoważonej gospodarki leśnej.
Następnie Jacek Gid (Nadleśnictwo Choszczno, Zarząd Główny Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa) wygłosił referat na temat ochrony zabytków archeologicznych w praktyce leśnej. Zwrócił uwagę na potrzebę współpracy leśników, archeologów i przedstawicieli służb konserwatorskich. Wskazał też zagrożenia dla zabytków archeologicznych na skutek gospodarki leśnej.
Kolejne wystąpienie autorstwa doktora Bartłomieja Rogalskiego (Muzeum Narodowe w Szczecinie) było wprowadzeniem do archeologii Niziny Pyrzycko-Stargardzkiej. Zaprezentował On krótki zarys historii badań archeologicznych tego regionu oraz wybrane stanowiska, gdzie w ostatnim okresie prowadzono prace terenowe.

Doktor Agnieszka Matuszewska (Katedra Archeologii Uniwersytetu Szczecińskiego) wygłosiła referat zatytułowany Dolicki mikroregion megalityczny – niewykorzystany potencjał?  W swoim wystąpieniu skoncentrowała się na grobowcach megalitycznych i możliwościach ich naukowego ale też edukacyjnego i turystycznego wykorzystania.

Cmentarzyska kurhanowe z epoki brązu na Pomorzu Zachodnim były tematem wystąpienia profesora Macieja Kaczmarka (Instytut Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu). Referent przybliżył słuchaczom tematykę stanowisk sepulkralnych kultury łużyckiej z okolic Dolic. Zaprezentował także najnowszą publikację - monografię omawianych cmentarzysk wydaną dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Doktor Grzegorz Kiarszys (Katedra Archeologii Uniwersytetu Szczecińskiego) scharakteryzował nieinwazyjne metody wykorzystywane przez archeologów w badaniach krajobrazu kulturowego. Podkreślił też rolę edukacji i popularyzacji w budowaniu tożsamości lokalnej.

Swoje doświadczenia związane z badaniami powierzchniowymi  w lasach prowadzonymi  w granicach Nadleśnictwa Zdrojowa Góra w województwie wielkopolskim zreferował  doktor Jarosław Rola (Muzeum Okręgowe w Pile). Zwrócił uwagę na potencjał obszarów zalesionych w kontekście programu Archeologicznego Zdjęcia Polski, które do tej pory przebadane zostały w bardzo małym stopniu.

Archeoturystyka w służbie ochrony dziedzictwa archeologicznego była tematem wystąpienia doktora Marcina Szydłowskiego (Katedra Archeologii Uniwersytetu Szczecińskiego). Autor podkreślił ogromny potencjał turystyki archeologicznej dla rozwoju lokalnej gospodarki. Omówił strategie rozwoju regionu poprzez turystykę oraz strategie ochrony dziedzictwa kulturowego w kontekście rozwoju turystyki. Na zakończenie podkreślił potrzebę współpracy archeologów i leśników w procesie planowania prac terenowych obszarów leśnych.

Następnie uczestnicy konferencji wyruszyli w teren. Organizatorzy umożliwili zwiedzanie wybranych stanowisk archeologicznych leżących w granicach Nadleśnictwa Choszczno. Celem wycieczki było cmentarzysko kurhanowe kultury łużyckiej, gdzie głównym przewodnikiem był profesor Maciej Kaczmarek i grobowce megalityczne z Dolic, których problematykę omówiła doktor Agnieszka Matuszewska.

Warto też zaznaczyć, że współpraca Katedry Archeologii Uniwersytetu Szczecińskiego oraz Nadleśnictwa Choszczno zaowocowała wspólnym planem budowy na terenie leśnictwa Dolice skansenu archeologicznego, który prócz walorów edukacyjnych byłby ważnym elementem na mapie turystycznej Pomorza Zachodniego.

Konferencja zgromadziła około 100 uczestników, przedstawicieli Zachodniopomorskiego Urzędu Ochrony Zabytków, pracowników Lasów Państwowych, archeologów, lokalnych włodarzy, członków różnorodnych stowarzyszeń oraz grup działania i mieszkańców województwa  zainteresowanych ochroną dziedzictwa archeologicznego.

Pan Jacek Gid, podsumowując konferencję, wyraził nadzieję, że jest to wydarzenie, które zainicjuje kolejne spotkania, gdzie wypracowany zostanie program ochrony stanowisk archeologicznych w lasach, uwzględniający stanowisko wszystkich zainteresowanych stron.

Agnieszka Matuszewska, Jacek Gid

 

Fot. 1 Referat poświęcony ochronie zabytków archeologicznych w praktyce leśnej wygłosił Jacek Gid z Nadleśnictwa Choszczno (fot. Maciej Pawlenia).
Fot. 2 Doktor Agnieszka Matuszewska opowiada o potencjale dolickich grobowców megalitycznych (fot. Ewelina Ciepluch-Mastalerz).
Fot. 3  Uczestnicy słuchają referatu profesora Macieja Kaczmarka na temat cmentarzysk kurhanowych kultury łużyckiej z Dolic (fot. Maciej Pawlenia).
Fot. 4 Uczestnicy konferencji w trakcie wycieczki terenowej (fot. Maciej Pawlenia).