Archeologiczne studia licencjackie (I st.)

Charakterystyka programu

Katedra Archeologii IHiSM US prowadzi trzyletnie studia licencjackie na kierunku archeologia. Program studiów zapewnia kandydatom podstawy edukacji zawodowej i umożliwia podejście do egzaminu licencjackiego. Po jego pomyślnym zaliczeniu i zdobyciu stopnia licencjata absolwent może kontynuować edukację na studiach drugiego stopnia w Katedrze Archeologii IHiSM US, lub na dowolnym innym uniwersytecie w celu zdobycia pełni uprawnień zawodowych.

Program studiów licencjackich w Katedrze Archeologii IHiSM Uniwersytetu Szczecińskiego realizuje następujące cele:

  1. Wyposażenie studentów w solidną wiedzę archeologiczną, umożliwiającą późniejszą kontynuację edukacji zawodowej na studiach drugiego stopnia.
  2. Zapoznanie studentów z podstawowymi metodami i wynikami badań
  3. Przekazanie studentom zasobu wiedzy praktycznej i umiejętności, które umożliwią im dobrą pozycję startową na rynku pracy także poza archeologią.

Aspekty kształcenia
Program studiów obejmuje szereg zajęć, realizowanych przez 6 semestrów (3 lata) studiów, podzielonych na grupy przedmiotów obowiązkowych, przedmiotów tzw. „ogólnouczelnianych” (przedmioty obowiązkowe realizowane w innych jednostkach Uniwersytetu) oraz przedmiotów do wyboru przez studenta. Niezależnie od tego podziału, program został skonfigurowany w taki sposób, by poza podstawowym kanonem niezbędnej wiedzy umożliwić studentom zapoznanie się z badaniami, które stanowią o specyfice i osiągnięciach naszej jednostki, oraz umożliwić im zdobycie dodatkowych umiejętności cennych na runku pracy. Ponieważ nazwy poszczególnych zajęć nie zawsze mogą w pełni opisywać ich profil, poniżej przygotowaliśmy krótki przewodnik po naszym programie studiów. Poszczególne zajęcia zostały pogrupowane według kluczowych aspektów programu studiów, przy czym niektóre z nich mogą się powtarzać, jeśli realizują więcej, niż jeden aspekt. Pełna lista zajęć bez powtórzeń jest dostępna w pliku .xls TUTAJ (72 KB).

Kurs podstawowy
Przedmioty kursowe to kanon zajęć, który ma zapoznać studentów z całym przekrojem dziejów człowieka. Poza solidną dawką podstawowej wiedzy, niezbędnej adeptom archeologii, w ramach poszczególnych zajęć studenci mają możliwość zapoznania się z autorskimi badaniami prowadzonymi przez pracowników Katedry. W trakcie wykładów studenci dowiedzą się więc o tajemnicach kamiennych kręgów znajdowanych na Pomorzu, o dramatycznych wydarzeniach w grodzie Wicina, zniszczonym przez Scytów, czy o neandertalskich mieszkańcach jaskiń. W ramach wykładów kursowych studenci mogą też zapoznać się z elementami archeologii obszarów nadbałtyckich, w tym odkryciami archeologii podwodnej oraz historią Wikingów i Słowian. Integralną częścią przedmiotów kursowych są zajęcia ze źródłoznawstwa danej epoki, na których studenci mogą bliżej przyjrzeć się różnym kategoriom zabytków archeologicznych. Wszystkie wspomniane aspekty są szczegółowo realizowane ramach zajęć wybieranych indywidualnie przez studenta (patrz niżej) lub na studiach II. stopnia. Zajęcia kursu podstawowego na studiach licencjackich obejmują:

  • Zarys archeologii ziem polskich (sem. I)
  • Archeologia paleolitu i mezolitu (sem. I)
  • Archeologia neolitu (sem. II)
  • Archeologia epoki brązu i wczesnej epoki żelaza (sem. III)
  • Archeologia okresu lateńskiego i okresu wpływów rzymskich (sem. IV)
  • Archeologia wczesnego średniowiecza (sem. V)
  • Archeologia późnego średniowiecza i czasów nowożytnych (sem. VI)

Nauki pokrewne
W ramach tych zajęć kursowych studenci zapoznają się z naukami pokrewnymi archeologii, które zajmują się badaniem różnych aspektów człowieka i jego kultury. Dla tych okresów, dla których zachowały się źródła pisane, a szczególnie dla średniowiecza i nowożytności , jedną z takich kluczowych dyscyplin jest historia:

  • Historia starożytności (sem. II)
  • Etnologia (sem. III)
  • Antropologia fizyczna (sem. IV)
  • Historia archeologii (sem. V)
  • Historia średniowiecza (sem. V)
  • Numizmatyka (sem. VI)
  • Historia nowożytna XVI-XVIII w. (sem. VI)

Metodyka badań
W ramach tych zajęć studenci zapoznają się z podstawowymi metodami warsztatu naukowego i archeologicznego. W szczególności studenci poznają metody badań, dokumentacji i zabezpieczenia znalezisk:

  • Wstęp do archeologii (sem. I)
  • Techniki pracy naukowej (sem. I)
  • Metodyka badań archeologicznych (sem. I)
  • Techniki dokumentacji rysunkowej (sem. III.)
  • Techniki konserwacji źródeł archeologicznych (sem. V)

Archeologia cyfrowa
Ta grupa zajęć o charakterze metodycznym ma na celu przybliżenie studentom współczesnych metod analiz archeologicznych opartych na digitalizacji i komputerowym przetwarzaniu informacji. W ramach zajęć, częściowo prowadzonych w pracowni komputerowej, studenci poznają tajniki obsługi baz danych, statystyki w arkuszach kalkulacyjnych, fotografii cyfrowej, obróbki grafiki 2D i 3D oraz podstaw obsługi oprogramowania typu GIS i analizy zdjęć lotniczych. W skład tych zajęć w ramach stopnia I. studiów wchodzą:

  • Technologia informatyczna (sem. I)
  • Nowoczesne techniki dokumentacji źródeł archeologicznych (sem. IV)
  • Elementy statystyki (sem. IV)

Archeologia środowiska
Celem zajęć z tej grupy jest zapoznanie studentów z tymi dziedzinami nauk przyrodniczych, które umożliwiają rekonstrukcję paleośrodowiska i zrozumienie związków między kulturą, a elementami świata przyrody ożywionej i nieożywionej. W ramach tych zajęć studenci zapoznają się z nowoczesną analityką umożliwiającą precyzyjne odtwarzanie warunków życia w minionych epokach oraz identyfikację zasobów środowiska, wykorzystywanych w pradziejach. Więcej przedmiotów z tej grupy znajduje się w ramach bardziej zaawansowanej oferty dydaktycznej dla II stopnia studiów. Na pierwszym stopniu studiów studenci mają do dyspozycji zajęcia wprowadzające w tą tematykę:

  • Archeologia środowiska z elementami geografii fizycznej (sem. III)

Zarządzanie dziedzictwem kulturowym i archeoturystyka
Celem zajęć jest wyposażenie studentów w wiedzę i umiejętności ułatwiające badania, promocję i ochronę dziedzictwa archeologicznego w warunkach współczesnej gospodarki rynkowej. Zdobywana na zajęciach wiedza ma także na celu ułatwienie podjęcie ewentualnej pracy w zawodach nie związanych bezpośrednio z archeologią. Na pierwszym stopniu studiów studenci mają do dyspozycji zajęcia wprowadzające w tą tematykę i realizujące także cele metodyczne, związane z ogólnym przygotowaniem do prowadzenia studiów i badań archeologicznych:

  • Elementy muzealnictwa i ochrony zabytków (sem. VI).
  • Ochrona własności intelektualnej (sem. I).

Kanon humanistyczny
Przedmioty z tej grupy mają umożliwić studentom zdobycie podstaw wykształcenia humanistycznego. Jest ono warunkiem niezbędnym, by formalny status osoby wykształconej, przysługujący naszym absolwentom umożliwiał im bycie rzeczywistymi konsumentami wysokiej kultury, a także zapewniał obycie istotne w wielu sferach życia społecznego i nie pozostające także bez znaczenia na rynku pracy. W skład tej grupy zajęć wchodzą:

  • Łacina (sem. II)
  • Zarys historii sztuki (sem. V)
  • Historia filozofii (sem. I)

Przedmioty wybierane przez studenta
Przedmioty w tej grupie są wybierane przez samych studentów, umożliwiając indywidualne profilowanie swoich zainteresowań w obrębie oferty dydaktycznej Katedry Archeologii. W toku całych studiów studenci realizują 4 wykłady monograficzne. Począwszy od drugiego roku studiów studenci wybierają proseminarium, w ramach którego przygotowują się do pierwszej poważnej pracy naukowej - licencjatu, który powstaje na III roku w ramach pracy na seminarium licencjackim. Zarówno wykłady monograficzne, proseminaria, jak i seminaria są dostępne w ramach zmiennej puli zajęć, związanej z badaniami prowadzonymi przez poszczególnych pracowników Katedry. Wśród nich są studia nad megalitami na Pomorzu, badania w jaskiniach Jury Krakowsko - Częstochowskiej, poszukiwania najstarszych budowli sakralnych na wyspie Wolin i wiele innych, równie ciekawych. Zarówno wykłady monograficzne, jak i wybrana tematyka licencjatu mogą także realizować niektóre aspekty programu studiów omówione wyżej, takie jak archeologia środowiska, archeologia cyfrowa, czy zarządzanie dziedzictwem kulturowym.

Pozostałe zajęcia
Wszyscy miłośnicy archeologii i kina akcji wiedzą, że w tej dyscyplinie wiedzę zdobywa się nie tylko w bibliotece. W Katedrze Archeologii kładziemy szczególny nacisk na zdobywanie przez studentów praktyki terenowej podczas obowiązkowych praktyk wykopaliskowych, badań powierzchniowych i objazdów naukowych. Studenci są także zachęcani do odbywania praktyki ponadobowiązkowej, tak, by w chwili ukończenia studiów mieć już wypracowaną większość limitu praktyki niezbędnej do zdobycia pełnych uprawnień zawodowych. Ponadto oczekujemy od studentów aktywnego uczestnictwa w zajęciach wychowania fizycznego - w archeologii sprawność i kondycja fizyczna pełnią bowiem większą rolę, niż w innych dyscyplinach humanistycznych, o czym można się przekonać już na pierwszym wyjeździe w teren. Oczekujemy, że kandydaci na studia archeologiczne legitymują się już pewną znajomością języków obcych - posiadane kompetencje w tym zakresie studenci szlifują na lektoratach wybranego języka obcego.